Spis treści

Dalej

Kiedy taka dieta?

Dietę wysokobiałkową stosuje się przede wszystkim w okresie rekonwalescencji po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby, w przewlekłym aktywnym zapaleniu wątroby, w marskości wątroby oraz stanach polegających na stłuszczeniu wątroby. We wszystkich schorzeniach wątroby dietę wysokobiałkową stosuje się tylko w okresie wydolności. Z chwilą pojawienia się pierwszych objawów niewydolności obowiązuje znaczne obniżenie poziomu białka podawanego w pożywieniu, a więc typowa dieta niskobiałkowa opisana w rozdziale "A kiedy boli...".

CHOROBY WĄTROBY
Wirusowe zapalenie wątroby
(w skrócie WZW) zwane też popularnie żółtaczką zakaźną może być spowodowane wirusami różnego typu. Najczęściej jest to wirus typu A lub B, znacznie rzadziej C. Zakażenie pierwszym typem wirusa (typ A) odbywa się drogą pokarmową. Znaczy to, że wirus który je wywołuje dostaje się do organizmu wraz z wodą lub pożywieniem. Jest to więc typowa "choroba brudnych rąk". Do zakażenia wirusem typu B może dochodzić wyłącznie podczas zastrzyków, niektórych badań diagnostycznych, zabiegów chirurgicznych i stomatologicznych. Źródłem tego typu zakażeń, podobnie jak zakażeń wirusem typu C (najrzadziej rozpoznawanym, bo przebiegającym w pierwszym okresie prawie bezobjawowo i przez to trudnym do zdiagnoaowania i leczenia), są tzw. nosiciele, czyli osoby u których w organizmie jest obecny wirus żółtaczki zakaźnej, a które jednak same nie przejawiają żadnych objawów choroby. Inne typy wirusa żółtaczki występuja w Polsce niezmiernia rzadko, nie stanowią więc zagrożenia epidemiologicznego. Obecnie, dzięki stosowaniu do zabiegów sprzętu jednorazowego użytku oraz profilaktycznym szczepieniom ochronnym najbardziej zagrożo-nych grup ludności żółtaczka zakaźna nie jest już tak groźna. W okresie ostrym wymaga jednak zawsze leczenia szpitalnego. Podstawowym elementem leczenia jest odpowiednia dieta. Stosowanie środków farmakologicznych jest postępowaniem uzupełniającym. W okresie pobytu pacjenta w szpitalu obowiązuje go typowa dieta niskobiałkowa, rozszerzana w miarę poprawy stanu zdrowia. Podane dalej przepisy przeznaczone są do stosowania dopiero w 3 okresie choroby tzw. okresie rekonwalescencji i powinny być przestrzegane przez co najmniej 6 miesięcy od wyjścia ze szpitala.

Przewlekłe lub podostre zapalenie wątroby rozpoznaje się wtedy, gdy po upływie roku od przebytego wirusowego zapalenia wątroby chory nadal odczuwa dolegliwości wątrobowe. Choroba ta może przebiegać jako postać łagodna lub bardziej agresywna. W pierwszym przypadku, pomimo utrzymujących się zmian, funkcja wątroby nie wykazuje tendencji do pogarszania się. W zasadzie, poza podaną w tej książeczce dietą, postać ta nie wymaga leczenia farmakologicznego. Druga postać choroby, przewlekłe agresywne zapalenie wątroby, objawia się w postaci kilkakrotnie nawracających ataków wzrostu dolegliwości i szybko postępującego upośledzenia funkcji wątroby, które mogą prowadzić do powstania marskości wątroby. Oprócz leczenia dietetycznego konieczne jest także systematyczne leczenie farmakologiczne.

O marskości wątroby mówimy wtedy, kiedy miejsce komórek wątroby zajmuje stopniowo rozrastająca się, bezwartościowa dla tego narządu, tkanka włóknista. Choroba prowadzi do stopniowego upośledzenia funkcji wątroby. Wśród czynników powodujących to schorzenie najczęściej wymienia się uprzednio przebyte wirusowe zapalenie wątroby lub przewlekły alkoholizm. Zasady leczenia dietetycznego w wyrównanej marskości choroby są takie same jak zasady diety w okresie rekonwalescencji po wirusowym zapaleniu wątroby. Jednak w wypadku pojawienia się obrzęków lub wodobrzusza mogących świadczyć o niewyrównanej marskość wątroby dietę należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym.

Stłuszczenie wątroby to choroba polegająca na zwiększeniu w wątrobie zawartości tłuszczu powyżej 50%. Niekiedy towarzyszą temu stanowi nacieki zapalne i pojedyncze ogniska martwicy. Klinicznie stwierdza się wówczas powiększenie wątroby. Do przyczyn powodujących stłuszczenie wątroby należą: nadmierne spożywanie energii, różne czynniki toksyczne (zakażenie, zatrucie grzybami, alkoholizm), zaburzenia wewnątrzwydzielnicze lub zaburzenia metaboliczne.
Leczenie polega na stosowaniu odpowiedniej wysokobiałkowej, niskoenergetycznej i niskotłuszczowej (do 40 g tłuszczu/dobę) diety.

ZESPOŁY ZŁEGO WCHŁANIANIA
Większość procesów trawienia i wchłaniania odbywa się w jelitach. Dlatego wszystkie choroby dotyczące zarówno jelita cienkiego jak i jelita grubego powodują duże zaburzenia przyswajania przez organizm składników pokarmowych. Chorobom tym często towarzyszy biegunka tłuszczowa oraz wtórne zaburzenia stanu odżywiania. Mogą mieć one rozmaite przyczyny. Może do nich dochodzić wskutek czynników genetycznych, zabiegów operacyjnych, zakażeń bakteryjnych, błędów dietetycznych, a nawet czynników emocjonalnych. Wobec tak dużej różnorodności przyczyn, ze względów praktycznych choroby jelit ugrupowano w tzw. zespoły zaburzeń trawienia i wchłaniania. Wśród najczęściej występujących zespołów tego rodzaju należy przede wszystkim wymienić: nieswoiste zapalenia jelita grubego oraz stany po resekcji żołądka lub wycięciu części jelita cienkiego (tzw. dumping syndrom).

Nieswoiste zapalenie jelita grubego to duża grupa chorób w której skład wchodzą m.in.: colitis idiopathica vel ulcerosa (wrzodziejące zapalenie jelita grubego), colitis granulomatosa (choroba Leśniowskiego-Crohna) oraz colitis ischemica. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego odznacza się krwawo-śluzowymi biegunkami i krwawieniami z odbytu także bez biegunek. Objawy te doprowadzają do niedokrwistości, odbiałczenia i zachwiania równowagi elektrolitowo-wodnej. W postępowaniu terapeutycznym, oprócz leczenia farmakologicznego, zasadniczą rolę odgrywa leczenie dietetyczne. Celem tego leczenia jest dostarczenie organizmowi wszystkich niezbędnych składników pokarmowych z jednoczesnym wyeliminowaniem lub ograniczeniem pokarmów drażniących błonę śluzową jelita, pobudzających jego perystaltykę i wywołujących nadmierną fermentację. Skład zalecanej diety zależy od kilku czynników: okresu choroby, stanu odżywienia, występowania zaburzeń wchłaniania oraz rodzaju stosowanego leczenia farmakologicz-nego. W okresie ostrym podstawą leczenia jest wyrównanie zaburzeń elektrolitowych i szybkie uzupełnienie niedoborów żywieniowych, dlatego powinno ono odbywać się w szpitalu. W miarę poprawy stanu zdrowia chorego dietę płynną rozszerza się stopniowo wprowadzając soki owocowe, gorzką herbatę, przetarte kompoty, rozcieńczone i odgazowane wody mineralne, kleiki przygotowane z kaszy pszennej, ryżu lub przetartych płatków owsianych czy też dobrze rozmoczonych sucharków. Nie podaje się mleka, ponieważ dość duży odsetek chorych wykazuje na nie nietolerancję. W miarę ustępowania biegunki należy przejść na dietę realimentacyjną stosowaną w przewlekłym okresie choroby, czyli dietę wysokobiałkową i wysokoenergetyczną z ograniczeniem tłuszczów i błonnika. Powinna ona dostarczać organizmowi około 2800 kcal (10.000 kJ) w ciągu doby, uwzględniając 100-120 g czystego białka, około 50-70 g tłuszczów (w tym także odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych) oraz od 400 do 500 g węglowodanów (z wyraźnym ograniczeniem błonnika).
Przeciwwskazane jest spożywanie mleka, surowych owoców oraz gotowanych owoców pestkowych, warzyw bogatych w błonnik, chleba razowego, tłustych mięs i trudno strawnych tłuszczów, wędlin, ostrych przypraw i jakich-kolwiek napojów alkoholowych. Ewentualne niedobory witamin należy pokrywać poprzez podawanie gotowych preparatów zawierających witaminy (zwłaszcza wit. A, B comp. i kwas foliowy). W technologii przyrządzania posiłków zaleca się gotowanie, duszenie, pieczenie w folii.

Zespół małego żołądka czyli tzw. zespół poresekcyjny powstaje, gdy wskutek zabiegu operacyjnego doszło do usunięcia znacznej części żołądka. Wymaga on stosowania diety wysokobiałkowej i ograniczenia podaży tłuszczów do 50-70 g na dobę, zwłaszcza przy współistnieniu upośledzenia w opróżnianiu się żołądka lub zaburzeń trawienia i wchłaniania. Szczególnym przypadkiem zespołu po wycięciu żołądka jest tzw. dumping syndrom. Zespół ten powstaje wskutek bezpośredniego przedostawania się do światła jelita cienkiego znacznej ilości pokarmu nieprzerobionego pod względem mechanicznym i chemicznym, a więc posiadającego dużo związków osmotycznie czynnych. Powoduje to szybkie przechodzenie wody do światła jelita i jego nadmierne rozciągnięcie, a w efekcie burzliwą reakcję ze strony układu sercowo-naczyniowego Już w 10-20 minut po spożyciu większego posiłku pojawia się uczucie pełności, nudności, obfite wymioty (a nawet biegunka), osłabienie, omdlenie, bicia i kołatania serca. Równocześnie mogą wystąpić objawy zapaści. Niekiedy dla poprawy wystarczy ułożyć chorego w pozycji leżącej. Jednak aby zapobiec tym dolegliwościom należy zmniejszyć objętość jednorazowo podawanych posiłków, zwiększając równocześnie ich ilość do 6-8 w ciągu dnia. Często objawy powyższe powoduje także nadmiar słodyczy. Stąd obowiązek ograniczenia cukru. Białko należy podawać w postaci lekko strawnej i łatwo przyswajalnej (biały ser, jajka, mięso i ryby). Celowe jest podawanie płynów tylko przed lub między posiłkami. Po posiłku chory powinien na kilkanaście minut położyć się. Ostrożnie należy podawać mleko, ponieważ u osób z nietolerancją potrawy zawierające dużą ilość mleka mogą wyzwolić pełnoobjawowy zespół poresekcyjny typu "damping".

Stany po wycięciu części jelita cienkiego niezależnie od wielkości i zasięgu zabiegu, powodują upośledzenie trawienia i wchłaniania składników pokarmowych, a szczególnie białek i aminokwasów. Z tego względu pacjenci po takich zabiegach powinni przynajmniej w czasie rekonwalescencji, czyli co najmniej przez okres 4-6 tygodni stosować dietę wysokobiałkową z ograniczeniem tłuszczu i błonnika.

CHOROBY INNYCH NARZĄDÓW
Oprócz schorzeń jelit i schorzeń wątroby dietę wysokobiałkową z niewielkimi modyfikacjami stosuje się także w niektórych chorobach ogólnoustrojowych. Do najważniejszych z nich należą: zespół nerczycowy, nadczynność tarczycy, zespół Cushinga, przewlekłe zapalenie trzustki.

Zespół nerczycowy objawia się dużą utratą białka z moczem, zwiększeniem poziomu cholesterolu oraz obrzękami. Najczęściej pojawia się on jako powikłanie chorób nerek, ale może także rozwinąć się w przebiegu chorób ogólnoustrojowych. Leczenie, oprócz niezbędnego w tej chorobie zażywania leków, polega na stosowaniu odpowiedniej diety. Ze względu na zwiększone zatrzymywanie jonów sodowych zasady diety wysokobiałkowej modyfikuje się ograniczając ilość soli, podstawowego związku zawierającego jony sodu, do około 3 g na dobę.
Ostatnio niektórzy lekarze zwracają uwagę na niekorzystny wpływ zbyt dużego spożycia białka na czynność nerek u chorych z zespołem nerczycowym i zalecają jego podaż w ilości odpowiadającej dziennej utracie białka z moczem.

Zespół Cushinga jest spowodowany przez wzrost krążących w ustroju hormonów sterydowych. Może do niego dojść wskutek nadmiernej produkcji tych hormonów przez organizm lub też z powodu leczenia innych chorób wysokimi dawkami leków sterydowych. Cechą charakterystyczną zaburzeń w tej chorobie są zaniki mięśniowe i osteoporoza połączone z zaokrągleniem twarzy, hiperglikemią i cukromoczem. Te zaburzenia powodują potrzebę zastosowania diety bogatopotasowej i wysokobiałkowej z ograniczeniem cukrów prostych. Leczenie dietetyczne pomaga w przygotowaniu do zabiegu operacyjnego.

Przewlekłe zapalenie trzustki. W schorzeniu tym obowiązuje dieta wysokobiałkowa z ograniczeniem tłuszczu i błonnika. Dieta ta została omówiona w wydanej już przez nas książeczce pt. "Choroby dróg żółciowych i trzustki"


Główna strona

Poprzednia strona

Spis treści

Następna strona

Wyjście



Ta strona znajduje się na serwerze bezpłatnych kont i stron OptimusNet http://friko.onet.pl/