Spis treści Dalej

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to stan, w którym nerki całkowicie lub częściowo utraciły zdolność do kontroli równowagi wewnątrzustrojowej, czyli wydalania nadmiaru wody oraz oczyszczania organizmu z niepotrzebnych już produktów przemiany materii. Objawy niewydolności nerek to: wyraźna zmiana ilości wydalanego moczu, narastanie objawów mocznicowych oraz nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych krwi. Choroba może mieć postać ostrą (o dramatycznym przebiegu - z bezmoczem lub skąpomoczem) lub przewlekłą (prowadzącą z czasem do mocznicy spowodowanej zatruciem organizmu produktami rozpadu białek). O niewydolności ostrej, na całe szczęście nie tak znowu często spotykanej, mówimy wtedy, gdy do zaburzeń procesów metabolicznych organizmu dochodzi nagle, a kliniczne objawy niewydolności narastają szybko.

Przyczyną ostrej niewydolności nerek mogą być:
a) niedostateczne ukrwienie nerki powodujące tzw. niewydolność przednerkową;
b) choroby kłębuszków i miąższu nerki lub zatrucia substancjami nefrotoksycznymi;
c) zaburzenia odpływu moczu prowadzące do niewydolności zanerkowej.


Przewlekła niewydolność nerek może rozwijać się jako następstwo przebytych chorób nerek uszkadzających kłębuszki lub kanaliki nerkowe, ogólnoustrojowych zatruć lub chorób metabolicznych, wad i zakażeń układu moczowego oraz wiele lat trwającej kamicy nerkowej. Rokowanie w przewlekłej niewydolności nerek jest zawsze poważne. Niemniej, gdy pacjent wcześnie znajdzie się pod opieką specjalistycznej poradni nefrologicznej, stosuje się do zaleceń lekarskich i dietetycznych oraz prowadzi odpowiedni tryb życia, to okres leczenia zachowawczego i dializoterapii może trwać wiele lat.

Parametry stanu odżywienia


Dieta w niewydolności nerek


R
ola składników mineralnych i witamin w niewydolności nerek


Dieta ziemniaczana


Problemami okresu dializacyjnego

Wśród wielu badań przeprowadzanych w razie niewydolności nerkowej (m.in. kwas moczowy, parathormon, niektóre jony) do najważniejszych należy oznaczenie stężenia we krwi kreatyniny i mocznika. Kreatynina jest produktem przemian metabolicznych zachodzących w mięśniach i jednym z niewielu związków, które są przez nerki prawie w całości filtrowane z krwi i usuwane do moczu. Im filtrowanie jest sprawniejsze, tym poziom kreatyniny we krwi jest niższy. Dlatego stopień sprawności nerek ocenia się za pomocą tzw. kliransu kreatyniny (w skrócie GFR). Stężenie mocznika we krwi w przypadkach niewydolności nerek jest wprost proporcjonalne do ilości spożytego w diecie białka. Wysokim stężeniom mocznika towarzyszy wiele objawów klinicznych mocznicy: zaburzenia świadomości (ospałość, senność, śpiączka), wymioty, zaburzenia krzepliwości krwi (krwawienia i siniaki) oraz nasilony świąd skóry.
Stężenie mocznika we krwi można więc uznać za wskaźnik:

- stopnia zatrucia mocznicowego;
- zawartości białek w spożywanych pokarmach;
- skuteczności stosowanego leczenia (w tym także hemodializoterapii i dializy otrzewnowej).


W zależności od stopnia zaawansowania
przewlekłą niewydolność nerek w okresie przeddializacyjnym można podzielić na 4 okresy. W poszczególnych okresach różne są objawy kliniczne, różne postępowanie dietetyczne i wspomagające leczenie farmakologiczne.

Pierwszy okres przewlekłej niewydolności nerek charakteryzuje się spadkiem filtracji kłębuszkowej (tzw. kliransu nerkowego) do około 50% normy, tj. do 50-60 ml na minutę i nosi nazwę niewydolności utajonej. Chorzy nie odczuwają na ogół żadnych dolegliwości odnoszących się do układu moczowego. Są sprawni fizycznie i aktywni zawodowo. Dowodem na uszkodzenie nerek może być jedynie niski ciężar właściwy moczu (poniżej 1,010 g/ml) i, niekiedy, niewielkie zmiany w wykonanej urografii lub ultrasonografii nerek. Na tym etapie niewydolności nie stosuje się specjalnych ograniczeń dietetycznych. Większość pacjentów nie wymaga również leczenia farmakologicznego. Zalecana jest tylko okresowa kontrola lekarska (raz na 3 miesiące).

Drugi okres niewydolności nerek nosi nazwę niewydolności wyrównanej. Klirans nerkowy waha się od 20-50% normy tj. od 30 do 50 ml na min. We krwi pacjentów obserwuje się podwyższenie stężeń mocznika i kreatyniny. Może pojawić się też niewielka niedokrwistość i kwasica oraz pobolewania kości. Zdarza się, że większy wysiłek fizyczny bywa męczący. U niektórych chorych może wystąpić nadciśnienie. U chorych w tym okresie powinno się systematycznie wykonywać badania krwi (poziom mocznika, kreatyniny, fosforu, potasu, wapnia i sodu oraz morfologia) oraz sprawdzać prawidłowość stanu odżywienia. Ograniczenia dietetyczne polegają na podaży białek o wysokiej wartości biologicznej, ale w ilościach nie przekraczających 1,0-1,2 g/kg/dobę u dorosłych (1,0-1,5 g/kg/dobę u dzieci) oraz kontroli i, w razie potrzeby, ograniczeniu w diecie fosforu. O ile na tym etapie niewydolności nie obserwuje się nadciśnienia tętniczego - nie ma potrzeby ograniczania płynów ani soli. Z leków zaleca się przede wszystkim leki ograniczające wchłanianie fosforu z przewodu pokarmowego, aktywne metabolity witaminy D oraz inne witaminy. W razie pojawienia się nadciśnienia tętniczego należy je energicznie i zdecydowanie leczyć.

Trzeci okres
niewydolności to niewydolność niewyrównana. Klirans nerkowy spada od 20 do 5% normy, tj. od 30 do 5 ml na minutę. Objawy nasilającego się zatrucia mocznicowego są coraz bardziej wyraźne. Pojawiają się nudności i poranne wymioty, bóle kostne i inne dolegliwości stawowe, niedokrwistość (często oporna na leczenie), obrzęki, nadciśnienie i znaczne osłabienie. Dla wielu chorych wykonywanie podstawowych czynności staje się poważnym problemem. Chorzy z tego typu niewydolnością powinni zastosować się do większych ograniczeń dietetycznych (dieta niskobiałkowa, niskosodowa, niskopotasowa, z optymalną ilością kalorii). Niekiedy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wskazana jest dieta dostarczająca organizmowi w ciągu dnia tylko 20-25 g białka czyli tzw. dieta ziemniaczana. Leczenie farmakologiczne obejmuje wielokierunkowe działania łagodzące objawy i ma na celu poprawę funkcji upośledzonych narządów. Pacjenci muszą być systematycznie kontrolowani w przychodniach i poradniach nefrologicznych, tak by lekarz we właściwym momencie określił, kiedy pacjent kwalifikuje się do leczenia nerkozastępczego.
Dobrze jest, by pacjenci z niewydolnością nerek na tym etapie pozostawali pod kontrolą jednego lekarza, co umożliwia wykrycie mało znaczących objawów pogarszania się stanu zdrowia lub wskazujących na postęp niewydolności nerek.

Czwarty okres
przewlekłej niewydolności nerek to niewydolność schyłkowa, w której klirans nerkowy spada poniżej 5%, tj. wynosi zaledwie 5 ml na minutę lub mniej. Pełny jej obraz rozwija się wtedy, gdy ponad 60% nefronów nerkowych uległo zniszczeniu. Klinicznie jest to zaawansowana mocznica, w której stan chorego często jest dość ciężki, a dolegliwości mogą dotyczyć: serca (mocznicowe zapalenie osierdzia), naczyń krwionośnych (krwawienia z przewodu pokarmowego), układu nerwowego (senność, zmęczenie, drżenia mięśniowe, śpiączka), układu kostnego (osteoporoza), a w skrajnych przypadkach śpiączką mocznicową.. Ograniczenia dietetyczne są już znaczne -dotyczą ilości spożywanych białek, składników mineralnych, płynów. Pacjenci wymagają stałej opieki, gdyż stan zdrowia nie zezwala im na opuszczenie łóżka. Leki często już nie wystarczają. Jedynym dla nich ratunkiem pozostaje dializa.


I tak znaleźliśmy się na ostrym zakręcie strony przeznaczonej na choroby nerek i dróg moczowych.

Teraz możesz zapoznać się szczegółowo z:

- parametrami stanu odżywienia;
- rola składników mineralnych i witamin w niewydolności nerek;
- dietą w niewydolności nerek;
- problemami okresu dializacyjnego


lub od razu przejść do następnej strony przeznaczonej w zasadzie (ale nie tylko) dla mężczyzn.

 

Główna strona

Poprzednia strona

Spis treści

Następna strona

Wyjście



Ta strona znajduje się na serwerze bezpłatnych kont i stron OptimusNet http://friko.onet.pl/