Spis treści Dalej

Okres dializacyjny

Zasady diety w okresie dializacyjnym

Produkty zalecane i zabronione w metodzie CADO

Zalecenia dla pacjentów leczonych dializą otrzewnową

Zalecania dla pacjentów hemodializowanych


Ilość kalorii, białek, tłuszczów, węglowodanów i soli mineralnych



Dieta
ziemniaczana
Jednym z najczęstszych słów wśród pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek jest dializa lub dializoterapia. Poprzez dializoterapię rozumie się techniki nerkozastępcze, które umożliwiają oczyszczanie krwi z toksycznych produktów przemiany materii, odwodnienie chorego i wyrównanie zaburzeń jonowych krwi w sposób zbliżony do tego, w jaki czynią to nerki. Niestety, pomimo coraz doskonalszej techniki i nowoczesnych technologii, dializoterapia nie uporała się jeszcze ze wszystkimi problemami, które rozwiązuje każda zdrowa nerka. Dializoterapię wspiera się więc lekami, które zastępują czynności niewydolnej nerki i uzupełniają niedoskonałość samej dializy.
Techniki nerkozastępcze można podzielić na dwie grupy: techniki hemodializacyjne i dializę otrzewnową. Techniki hemodializacyjne (tzw. hemodializy) wykonuje się za pomocą dwóch specjalnych filtrów zwanych dializatorami lub hemodiafiltrami. W dializatorach do usuwania cząsteczek toksyn wykorzystuje się zjawisko dyfuzji. Hemofiltry i hemodiafiltry pozwalają na oddzielenie bezbiałkowego osocza od pozostałych składników krwi. Ten mechanizm przypomina to co dzieje się w kłębuszku nerkowym. Dializa poprzez otrzewną jest możliwa dzięki temu, że otrzewna (cienka i bardzo dobrze ukrwiona błona surowicza, u dorosłego człowieka o powierzchni około 2 metrów kwadratowych, wyściełająca od wewnątrz jamę brzuszną) działa jako błona półprzepuszczalna. Opłukiwanie jej dializatem powoduje przechodzenie cząsteczek toksyn mocznicowych, jonów i składników mineralnych oraz wody z krwi chorego do dializatu. Usuwanie ich z ustroju odbywa się poprzez cykliczną, okresową lub ciągłą wymianę płynu dializacyjnego.
Dializoterapia skutecznie znosi wiele objawów zatrucia mocznicowego, ale niestety nie wszystkie. Dlatego stosowanie prawidłowo ustalonej diety ma zasadnicze znaczenie w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia u chorych z upośledzoną funkcją nerek. Warto zatem diecie poświęcić więcej uwagi.


ZASADY DIETY W OKRESIE DIALIZACYJNYM
Dieta pacjentów hemodializowanych powinna zawierać odpowiednią ilość energii, to znaczy minimum 35 kcal na kg masy ciała, co stanowi przeciętnie około 2000-2500 kcal na dobę. Głównym źródłem energii są węglowodany (kasze, makarony, pieczywo, mąka) oraz tłuszcze. Jeżeli podaż energii będzie zbyt mała, wtedy organizm będzie czerpał energię ze swoich zapasów (tłuszczów i białek) doprowadzając do ubytków masy ciała i niedoborów białka. Nadmierna podaż energii (głównie węglowodanów) prowadzi natomiast do niepotrzebnej nadwagi.
Białko - jest ważnym materiałem budulcowym. Ilość spożywanego białka powinna wynosić około 1,0-1,2 g na kg masy ciała na dobę. W większości powinno być to białko w pełni wartościowe (zwierzęce) zawarte w mleku i przetworach mlecznych, mięsie, wędlinach, drobiu, rybach, jajach. Przestrzeganie spożywania odpowiedniej ilości białka zapobiega niskiemu poziomowi białek we krwi, osłabieniu odporności, zahamowaniu wzrostu u dzieci. Dłużej utrzymujący się niedobór białka w diecie pacjentów dializowanych prowadzi do ich niedożywienia.
Tłuszcze - bardzo często u pacjentów dializowanych mogą występować zaburzenia gospodarki tłuszczowej. Z tego względu do spożycia dozwolone są przede wszystkim tłuszcze roślinne, takie jak: olej słonecznikowy, sojowy, kukurydziany, oliwa z oliwek oraz ograniczona ilość masła roślinnego lub świeżego. Nie zaleca się smalcu, słoniny, ani łoju.

Potas
- w większości przypadków ograniczenia spożycia potasu są najważniejszą częścią diety u osób dializowanych. Nadmiar potasu we krwi może spowodować poważne kłopoty kardiologiczne. Dieta o niskiej zawartości potasu nie musi być przyczyną żywieniowej monotonii. Większość produktów (nawet tych wysokopotasowych) może być włączona do jadłospisu po ich odpowiednim przygotowaniu.
Najprostszym sposobem na obniżenie zawartości potasu i sodu (ale także niestety - wapnia) w produktach spożywczych jest podwójne gotowanie bez dodatku soli. Gotowanie jarzyn w bardzo istotny sposób może obniżyć w nich zawartość potasu ! Każdy chory ma swoje ulubione jarzyny i pomimo tego, że są one bogate w potas - wcale nie musi rezygnować z ich jedzenia.

Poniżej podano prosty sposób na obniżenie zawartości potasu w jarzynach:

1) jarzyny drobno posiekać
2) zalać rozdrobnione jarzyny gorącą wodą w proporcji 10 części wody na 1 część jarzyn
3) wymoczyć jarzyny przez 30 minut
4) odlać wodę, w której moczyły się jarzyny, następnie wypłukać je pod bieżącą wodą
5) czynność płukania powtórzyć kilkakrotnie
6) zalać jarzyny wodą i gotować przez 5 minut
7) odlać wodę i ponownie zagotować

Po tej trochę kłopotliwej obróbce jarzyn w kuchni straty potasu są następujące: z buraków i fasoli szparagowej blisko 30%; z ziemniaków 40%; z bobu, groszku, kalarepy, kapusty blisko 50%; z kalafiora, marchwi i szpinaku 60%. Niestety. wadą tej metody jest pozbawienie jarzyn witamin. Trzeba je uzupełnić stosując np. Multiwitaminę.

W trakcie gotowania dochodzi również do strat składników mineralnych zawartych w innych podstawowych produktach spożywczych, takich jak mięso, kasze czy makaron. Gotowanie pozbawia ryż blisko 35%, kaszę od 30-35%, a makaronu około 30% składników mineralnych. Gotowanie mięsa w jednym kawałku pozbawia go około 50% potasu, sodu i fosforu oraz około 25% wapnia. Warto o tym pamiętać przygotowując posiłki z produktów, w których zawartość poszczególnych składników mineralnych jest wysoka i gdyby nie gotowanie nie powinny one wchodzić w większych ilościach w skład diety dializowanych pacjentów.

Fosfor - przeciętna dieta powinna zawierać około 1000 mg fosforu na dobę. W rzeczywistości trudno jest jeszcze bardziej obniżyć jego ilość bez wpływu na jakość diety. Podroby, sery żółte jak i inne produkty o dużej zawartości fosforu powinny być ograniczone. W przypadku podwyższonego stężenia fosforu we krwi nie można zastosować diety bezfosforanowej, gdyż taka nie istnieje. Każdy produkt spożyczy, w większych lub mniejszych ilościach, zawiera fosfor. Usunięcie nadmiaru fosforu za pomocą dializy jest trudne i nie zawsze skuteczne. Jedynie właściwa dieta oraz odpowiednie leki mogą ustrzec przed powikłaniami (patrz str.23-31)

Płyny - do ważnych zagadnień należy zaliczyć odpowiedni reżim płynowy. U dorosłych pacjentów dozwoloną ilość płynów do wypicia można obliczyć następująco:

ilość wydalonego w ciągu doby moczu + 500 ml
na pokrycie strat płynów wydalanych z potem
i kałem oraz poprzez oddychanie

W przypadku, gdy chory nie oddaje moczu wcale lub oddaje go w niewielkich ilościach, należy pamiętać, aby przyrosty ciężaru ciała pomiędzy dializami nie przekraczały 2 kg. Ilość wypijanych płynów może być natomist zwiększona w przypadku upalnej pogody, gorączki, obfitego pocenia się, wymiotów, biegunek. Przy ustalaniu dozwolonej ilości wypijanych płynów należy pamiętać, że już tzw. "sucha dieta" zawiera około 400-500 ml płynu. Jeżeli dodatkowo spożywane są owoce, zupy, kisiele, galaretki, to pod uwagę powinno się wziąć także ilość wody dostarczanej przez te produkty.

Oprócz wielu innych dolegliwości jednymi z częstszych i dość uciążliwych objawów u pacjentów poddawanych dializom lub hemodializom jest uczucie suchości w ustach i dokuczliwego pragnienia. Możemy temu starać się zapobiec poprzez:

1)
2)
3)


4)
5)


6)
7)

zmniejszenie ilości spożywanej soli;
unikanie potraw z wysoką zawartością soli;
przyjmowanie lekarstw razem z posiłkami (jeśli
nie ma przeciwwskazań), pozwoli nam to zao-
szczędzić płyn zużyty do popijania leków;
płukanie jamy ustnej wodą - bez popijania;
stymulowanie produkcji śliny poprzez ssanie gumy
do żucia, cukierka, plasterka cytryny;
codzienną kontrolę wagi ciała po posiłku;
ssanie kostki lodu.


Różnice w zaleceniach dietetycznych dla pacjentów leczonych hemodializą i dializą otrzewnową są niewielkie.
U pacjentów dializowanych można:

- zwiększyć ilość spożytego białka do 1,5 g/kg na dobę;
- mniej rygorystycznie ograniczać spożycie fosforu;
- ograniczyć podaż energii z powodu stałego wchła-
niania glukozy z płynu dializacyjnego

W razie nieskuteczności stosowania diety, kiedy u pacjenta nie udaje się pokryć zapotrzebowania na podstawowe substancje odżywcze drogą doustną konieczne staje się częściowe lub całkowite pokrycie zapotrzebowania drogą pozajelitową (dożylnie).

Dokładniejsze dane o odżywianiu pacjentów dializowanych znajdziesz w tabelkach:

- produkty zalecane i zabronione w metodzie CADO;
- zalecenia dla pacjentów leczonych dializą otrzewnową;
- zalecania dla pacjentów hemodializowanych

Główna strona

Poprzednia strona

Spis treści

Następna strona

Wyjście



Ta strona znajduje się na serwerze bezpłatnych kont i stron OptimusNet http://friko.onet.pl/